Francis Bacon’un Eserleri Nelerdir?
Francis Bacon’un öne çıkan eserleri şunlardır: The Essays (1597 ve sonraki genişletmeler), The Advancement of Learning (1605), Novum Organum (1620), De Augmentis Scientiarum (1623; Advancement’ın Latince genişletilmiş hâli), New Atlantis (1626) ve büyük projesi Instauratio Magna (Great Instauration) kapsamında yer alan çalışmalar. Kaynak: Stanford Encyclopedia of Philosophy – “Francis Bacon”; Encyclopaedia Britannica – “Advancement of […]
Bilimin Anlamı Nedir, Felsefi Bir Soru mudur?
Bilim, en genel anlamıyla dünyayı (özellikle doğayı) sistemli biçimde inceleyerek bilgi üretme etkinliğidir. Ancak “Bilim tam olarak nedir? Hangi ölçütlerle bir iddiaya bilimsel deriz?” soruları, felsefede bilim–sözdebilim ayrımı (demarkasyon problemi) gibi tartışmaların konusudur. Bu yüzden “bilimin anlamı” sorusu yalnızca tanım değil, aynı zamanda felsefi bir sorudur. Kaynak: Encyclopaedia Britannica – “History of science” (bilimin genel […]
Bilimin Amacı Nedir?
Bilimin amacı; doğa ve toplum hakkında güvenilir bilgi üretmek, olayları açıklamak, gerektiğinde tahmin etmek ve bazı alanlarda kontrol/uygulama (teknoloji, tıp vb.) imkânı sağlamaktır. Bu hedeflere ulaşmada gözlem, deney, ölçüm ve eleştirel test gibi yöntemler kullanılır. Kaynak: Stanford Encyclopedia of Philosophy – “Scientific Method”; Encyclopaedia Britannica – “Scientific method”. https://plato.stanford.edu/entries/scientific-method/ https://www.britannica.com/science/scientific-method
“Bireylerin Özgürlükleri Sınırsızdır” Yargısı Doğru mu, Yanlış mı?
Genel kabul gören siyaset felsefesi yaklaşımına göre bu yargı yanlıştır. Özgürlük, başkalarının hak ve özgürlükleriyle birlikte düşünülür: Bir kişinin özgürlüğü, başkasına zarar verdiği noktada sınırlandırılabilir. John Stuart Mill’in “zarar ilkesi” (harm principle) bu fikri klasik biçimde ifade eder: Devletin bireye müdahalesi, esasen başkalarına zarar doğduğunda meşru görülür. Kaynak: Encyclopaedia Britannica – “On Liberty”; Internet Encyclopedia […]
Ahlakın Amacı Nedir?
Genel olarak ahlakın amacı iyi yaşamı ve düzenli toplumsal hayatı mümkün kılmaktır. Yaklaşımlara göre vurgular değişir: Aristoteles’te “eudaimonia” (insani yetkinleşme ve iyi yaşam), Kant’ta ödev ve aklın buyruğuna uygunluk, faydacılıkta ise toplam mutluluğun artırılması hedeflenir. Kaynak: Britannica – “Eudaimonia”, “Kant (Ethics)”, “Utilitarianism”. https://www.britannica.com/topic/eudaimonia https://www.britannica.com/topic/ethics-philosophy/Kant https://www.britannica.com/topic/utilitarianism-philosophy
Auguste Comte’un Eserleri Nelerdir?
Başlıca eserleri: Cours de philosophie positive (1830–42), Discours sur l’esprit positif (1844), Système de politique positive (1851–54), Catéchisme positiviste (1852), Synthèse subjective (1856). Kaynak: Britannica – “Auguste Comte”. https://www.britannica.com/biography/Auguste-Comte
Aristoteles’in Eserleri Nelerdir?
Başlıca eserleri ve külliyat başlıkları: Organon (Kategoriler, Yorum Üzerine, Birinci/İkinci Çözümlemeler, Topikler, Sofistik Deliller), Fizik, Metafizik, Ruh Üzerine, Nikomakhos’a Etik, Eudemos’a Etik, Magna Moralia, Politika, Retorik, Poetika, Hayvanların Parçaları, Hayvanların Üremesi, Meteoroloji ve Atinalıların Devleti. Kaynak: Britannica ve Stanford Encyclopedia of Philosophy (Aristotle). https://www.britannica.com/biography/Aristotle https://plato.stanford.edu/entries/aristotle/
Amaç Yargısı Nedir?
Amaç yargısı, bir eylemi sonuçta ulaşılmak istenen iyiye/ereğe (telos) göre değerlendiren yargıdır; teleolojik bakışta eylemin doğruluğu, ürettiği iyi veya istenir sonuca bağlanır. Kaynak: Britannica – “Teleological ethics”. https://www.britannica.com/topic/teleological-ethics
Akıl Nedir? (Kısaca)
Akıl; düşünme, çıkarım yapma, gerekçelendirme ve ilke koyma yetisidir. Felsefede “kuramsal akıl” (doğayı anlama) ile “pratik akıl” (eylemi yöneten nedenler, amaçlar ve kurallar) ayrımı yapılır. Kaynak: Britannica – “Philosophy”; ayrıca pratik/araçsal akıl tartışmaları için “Instrumental reason”. https://www.britannica.com/topic/philosophy https://www.britannica.com/topic/instrumental-reason