“Temel gereksinimler” farklı kuramlarla açıklanır. En bilinen iki yaklaşımı birlikte düşünmek, konuyu daha anlaşılır kılar.
1) Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi (genel çerçeve):
- Fizyolojik: uyku, beslenme, su, dinlenme
- Güvenlik: barınma, ekonomik/duygusal güven, düzen
- Ait olma & sevgi: aile, arkadaşlık, bağ kurma
- Saygı: değer görme, özsaygı, başarı duygusu
- Kendini gerçekleştirme: potansiyeli kullanma, anlam/amaç
2) Öz-Belirleme Kuramı (SDT) “psikolojik” üç temel ihtiyaca vurgu yapar:
- Özerklik: seçim yapabilme, kontrol duygusu
- Yeterlik: bir işi yapabildiğini hissetme, gelişme
- İlişkilenme: ait hissetme, yakın bağlar
Bu ihtiyaçların dengeli karşılanması; iyi oluş, motivasyon ve dayanıklılık ile yakından ilişkilidir.
Kaynak: Maslow, A. H. (1943) – A Theory of Human Motivation: https://psychclassics.yorku.ca/Maslow/motivation.htm
Ek kaynak: Ryan & Deci (2000) – Self-Determination Theory (PDF): https://selfdeterminationtheory.org/SDT/documents/2000_RyanDeci_SDT.pdf